ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜਖਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 75 ਸਾਲਾ ਸਿੱਖ ਔਰਤ ਬੀਬੀ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮਸਜਿਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਂਤਰ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਉਦਾਹਰਣ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਮਸਜਿਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੁਸਲਿਮ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਜਾ ਕੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ, ਬੀਬੀ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਪੰਜ ਮਰਲੇ (ਲਗਭਗ 1360 ਵਰਗ ਫੁੱਟ) ਜ਼ਮੀਨ ਮਸਜਿਦ ਲਈ ਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਜਖਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ, ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਇਕ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਨਮਾਜ਼ ਦਾ ਸਹੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੀਬੀ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਲਈ ਸਥਾਨ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਖੇ ਕਿ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੋਤੇ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਿੱਖ, ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਾਂਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦ ਵੀ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਰੋਹ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨੋ ਸਮੁਦਾਇ ਮਿਲ ਕੇ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨਮੂਨੇ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਧਰਮ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜਖਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 3.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਫੰਡ ਵੀ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਹ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਧਰਮ ਸਮੇਤ ਸਮਾਜਕ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਾਹੀ ਇਮਾਮ ਮੌਲਾਨਾ ਉਸਮਾਨ ਲੁਧਿਆਨਵੀ ਨੇ ਇਸ ਦਾਨ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਸਮਰਸਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਰੋਹ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਕ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਖ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਸੀ ਇਜ਼ਤ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਮਿਸਾਲ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਕਦਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੀ ਅਸਲ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
In a heartwarming example of communal harmony in Punjab, a 75‑year‑old Sikh woman named Bibi Rajinder Kaur has donated a plot of land for the construction of a mosque in Jakhwali village of Fatehgarh Sahib district. The village had a gurdwara and a Shiva temple, but no mosque, leaving local Muslims with the challenge of traveling to a neighboring village for namaz. To address this issue, Bibi Rajinder Kaur generously offered five marlas (about 1,360 sq ft) of her land for the mosque’s construction.
Jakhwali is home to a diverse community: predominantly Sikh families, along with significant Hindu and Muslim populations. Villagers say that people of all faiths have long lived together “like brothers,” sharing in each other’s festivals and contributing to communal activities. According to her grandson Satnam Singh, the absence of a mosque had been a longstanding concern, and when local efforts to find land through the panchayat failed, Bibi Rajinder Kaur stepped forward with her generous donation.
Her gesture sparked strong support from the entire village. Not only did Sikh families contribute, but several Hindu families also pitched in financially. Together, villagers have raised approximately ₹3.5 lakh so far for the mosque’s construction, demonstrating a collective commitment to supporting each community’s religious needs.
Community leaders and residents expressed gratitude and pride in the initiative. Village elders recalled that when the temple and gurdwara were constructed in the past, people of all faiths had joined hands and contributed. This spirit continues with the mosque project.
Officials from the mosque committee shared their appreciation for the villagers’ collective efforts and said construction work is already underway. They hope the mosque will be completed soon and become a place where all worshippers can gather with dignity and peace.
Religious leaders have praised the act as a shining example of India’s longstanding tradition of interfaith solidarity, showing that diverse communities can work together respectfully and lovingly.
